Otlar Diyabette Şifa Mı?

Kıbrıs’ta bugünlerde yapılmakta olan 53. Milli Diyabet Kurultayı’nde, seanslarda birbirinden garip mevzular ele alınıyor. Özellikle Diyabet Diyetisyenliği Sempozyumu’nda Uzman Diyetisyen Ezgi Bellikçi Koyu, “Diyabette Kullanılan Nebatsal Takviyelerin Faalliği ve Güvenilirliği” konuşmasında oldukça alaka çekici noktalara değindi.

Nebatsal kaynakların şifa emelli en çok seçim edildiği hastalıklardan biri diyabet. Yapılan araştırmalara göre Türkiye’de 108 tür nebat, millet arasında diyabete karşı kullanılıyor. Diyabetlilerin takribî % 30’u nebatsal mahsul takviyeyi alıyor. En çok seçim edilen nebatlar arasında ise tarçın, ısırgan otu, çörek otu, zencefil, zerdeçal.

TARÇIN

Tarçın

Tarçın cinnamomum Güneydoğu Asya’dan gelen, yaprak dökmeyen aromatik kokulu bir ağaç. Piyasada iki tip tarçın kabuğu var, Çin ve Seylan tarçını. İkisini de görüntüsünden ayırt etmek muhtemel. Çin tarçını kalın katmanlı ve içi boş bir tüp gibiyken Seylan tarçını ince katmanlardan oluşuyor.

Piyasada bulunan 800’den fazla tarçın kapsayan ilaç görü- nümlü preparatlar var. Bunların en büyük iddiası “kan şekeri hakimiyeti”. Yapılan araştırmalara göre, tarçının kan şekeri üzerinde hudutlu bir düşüş yaptığı ancak HbA1c ortalamaları üzerinde tesirinin olmadığı görülmüş. Tarçın üzerine yapılmış araş- tırmalara göre, tarçının uzun vadede aktif oldu- ğunun söylenmesi için yeterli bilgi, ispat yok.

Ayrıca ülkemizde en çok kullanılan tarçın cinsi olan Çin tarçını. Bu da çok yoğun biçimde “kumarin” kapsıyor. Kumarin bir hayli ilaçla etkileşime geçiyor ve yüksek dozlarda karaciğer ve böbreğe toksik tesirli.

ISIRGAN OTU

Urtica cinsi olarak geçen ısırgan, ülkemizde yaygın olarak yetişiyor ve özellikle kanser rehabilitasyonunda kullanılıyor.

Isırganın toprak üstü kısmı ve toz haline getirilen yaprağının kullanıldığı iki ayrı araştırmanın neticeleri birbirinden oldukça farklı. Birincisinde rastgele anlamlı netice elde edilemezken, değişiğinde açlık kan glikozu, HbA1c seviyelerinde düşüşler olduğuna dair gözlemler var.

Nebatın kendisi mi, sapı mı, yaprağı mı yoksa ekstresinin mi kullanıldığının büyük fark yarattığı ehemmiyetli. Özellikle yanlış bir uygulama olarak millet arasında yaprağı kaynatılarak harcanan ısırganın gerçeğinde içeriğinin büyük bir kısmı suya geçmiyor.

Araştırmalar neticesinde ısırgan, alerjik tepkinler, kaşıntı, mide, bağırsak bozukluğuna neden oluyor. Şekerle alakalı kesin rehabilitasyon edici bir ilaç özelliği yok.

ÇÖREK OTU

Çörek otu ülkemizde her tasaya çare gayesine çok yaygın kullanılıyor. Fakat çörek otu son senelerde bir çok hekimin tetkikinde diyabet ilacı diye parayla sattığı bir suiistimal vasıtayı haline geldi. Ülkemizde bir hayli yerde yetişmekte olan bu nebat “nigella sativa” familyasından geliyor. İçeriğinde bir hayli esansiyel yağ asidini barındıran çörek otu toz, yağ ve ekstre halde kullanılabiliyor.

Özellikle çörek otunun, kan yağlarını tertip edici, alerji rehabilitasyonuna takviyeci, immün sistem kuvvetlendirici tesirleri üzerinde çalışmalar var. Tesirli dozu günde 2 gram kadar olan çörek otunun açlık kan glikozu, HbA1c ve insülin mukavemetinde eksilme sağladığına dair bazı Uzakdoğu yayınları varsa da çok güven verici değil. Kesin olarak öğrenilmeli ki, çörek otu Tip 1 diyabet, Tip 2 diyabetin ileri safhasında ilacın yerini alamaz, bunun bilimsel bir delili yok.

ZENCEFİL

Zencefil yeniden ilaç ismiyle satılan bir nebat. Güneydoğu Asya’da bulunan zencefil “zingiber officinale” olarak geçiyor. 64 diyabetik hasta üzerinde yapılan, 2g/gün kapsül zencefil tüketimine dayalı araştırma neticesinde açlık kan şekeri üzerinde rastgele bir eksilme yok, ancak insülin duyarlılığında bir çoğalış gözlemlenmiş.

Açlık kan glikozu üzerinde % 10’luk bir düşüş yarattığı araş- tırmalar olsa da, günlük 2-3 gramı geçmeyecek biçimde harcanması ve natürel kapsül halde olmayan formda kullanılması ehemmiyetli. Fazla kullanımında midede irritasyonal ve uzuv zararlarına neden olabilir.

ZERDEÇAL

Diyabet ilacı olarak hastalara satılan nebatlardan biri de zerdeçal. Özellikle Güney Asya’da yetişen “curcuma” türüne ait zerdeçalın da zencefil gibi rizom köksap kısmı tüketiliyor.

Diyabetiklerde zerdeçalın toz halde kullanıldığı muayenehane çalışma yok, ancak ekstre olarak etmen madde kullanıldığında açlık kan glikozu, insülin duyarlılığı ve HbA1c seviyelerinde çok hafif düşme sağlıyor, ama bu tesir ilaç ebadında değil.

NEBATSAL KAYNAKLI ZAYIFLAMA İLAÇLARI GÜVENİLİR Mİ?

Uzman Diyetisyen Ezgi Bellikçi Koyu, konuşmasında piyasadaki nebatsal zayıflama ilaçlarına da değindi. Piyasadaki 250 Uzakdoğu orijinli nebatsal mahsullerin inceleme edildiği bir araştırmada bu mahsullerin % 25’inde toksik dozda menedilmiş ilaçlar, % 7’sinde ise kontaminasyon mahsulleri bulunmuş. Ayrıca vefat tehlikeyi yaratan “sibutramin” maddesi bulunuyor.

Dikkat edilmesi gereken bir değişik nokta da şu: Nebatın kullanılan kısmı, kullanım biçimi ve ölçüyü tesir mevzusunda apayrı neticeler doğuruyor.

GERÇEĞİNDE KULLANDIĞIMIZ İLAÇLAR NEBATSAL ORİJİNLİ

En çok kullandığımız bir hayli ilaç, emin nebatların uzun seneler süren araştırma sürecinden sonra faallik ve eminliğinin tespit etilmesiyle elde edildi. Misalin, Fransız leylağı galega officinalis ekstresinin 1900’lü senelerde şeker düşürücü tesirinden şüpheleniliyor ve 1957 senesinde bu nebattan “fenformin” ve “metformin” elde ediliyor. Günü- müzde kan şekeri hakimiyetinde dünyada en çok kullanılan “metformin”, bu nebattan elde edilen etmen maddesi ama bir nebatın ilaç haline getirilmesi en az 10-14 senelik araş- tırma gerektiren uzun bir süreç.

Uluslararası kaideler gereği insan sıhhatini gözetmek emeliyle, öncelikle nebat içindeki maddeden etmen maddenin ayrıştırılması, saflaş- tırılması zorunlu. Sonra deney hayvanları üzerinde yan tesirlerinin incelenmesi, gönüllü kobaylarda başka uzuvlar üzerinde uzun süreli tesirlerinin araştırılması zorunlu. İlaç hali ancak ondan sonra geliyor ve kullanılıyor.

NE YAPMALI?

Diyabet ciddi bir hastalıktır. Farklı formları ve tipleri var. Her diyabet tipinin ayrı rehabilitasyon programı var. Hiçbir biçimde diyabet ilaçlarını bırakmayın.

Diyabet ilaçlarını vazgeçip yerine otlardan yapılan ilaç ismi altında nebatsal karışımlar kullanan bir hayli hastanın hayatını kaybettiğini ya da ciddi sıhhat meseleleri olduğunu unutmayın.

Her sıhhat meseleniz için o hastalığın uzmanına gidin, tıp diploması da olsa tetkikinde ilaç diye nebatsal karışımlar satan insanlardan uzak durun.

Bir cevap yazın