Şeker hastaları dikkat! Diyabetik retinopatinin bulguları nelerdir?

Uzmanlar şeker hastalarını göz hakimiyetlerinin ehemmiyeti ile alakalı sık sık uyarırken, Türkiye’de bu mevzuya itina gösteren hasta oranı çok düşük. Diyabetin yol açtığı meselelerden biri olan diyabetik retinopatinin bulgularını ve önlemenin yollarını anlatan Prof. Dr. Nur Acar Göçgil uyardı: Tanı alan herkes bir an evvel göz hekimine gitsin.

Diyabeti Tanı Gözünü Koru aktifliğinde konuşan Türk Oftalmoloji Derneği Tıbbi Ağ Tabaka Üniteyi Abonesi, Prof. Dr. Nur Acar Göçgil, dünyada ve Türkiye’de oranı gitgide çoğalan diyabetin yol açtığı ehemmiyetli bir riske değindi: Diyabetik retinopati. Peki diyabetik retinopatinin bulguları nelerdir? Şeker hastaları diyabetik retinopatinin ortaya çıkmasını tamamen önleyebilirler mi? İşte Göçgil’den sozcu.com.tr’ye özel bilgiler…

Türkiye’de şeker hastaları, göz sıhhatinde oluşabilecek meselelerle alakalı yeterince şuurlu mu sizce?

Ne yazık ki değiller. Her sene tetkik olan bir azınlık var, ancak toplam şeker hastasından bahsedersek henüz çok beceriksiz. Hatta 2016 senesinde Türk Oftalmoloji Derneği tarafından yapılan bir araştırmada, hastaların %70’inin göz hekimine kumpaslı gitmediği veya yönlendirilmediği ortaya çıkmıştır. O surattan bu mevzuda bilgilendirmeye aşırısıyla lüzum var.

Diyabet gözde nasıl bir zarar yaratıyor? Şeker hastaları hangi göz hastalıkları ile karşı karşıya?

Diyabet yalnızca gözün asap katmanı olan ağ tabakada bozulmalara retinopati değil, başka göz bozukluklarına da yol açabilir. Misalin kan şeker seviyesinin kumpassızlığına bağlı olarak göz merceğindeki kırma eforu değişir ve hastaların gözlük numaraları da sık aralıklarla değişilebilir. Hastalar bazen daha flu görüp, daha sonra düzeldiğini farkedebilirler. Bu nedenle diyabet taraması yapıp şeker hastalığı tanısını bizim koyduğumuz hastalar olabiliyor. Gözlük numaralarında sık farklılık, gözyaşı problemleri, erken yaşta katarakt ve en ehemmiyetli olarak “diyabetik retinopati” dediğimiz gözün asap katmanının yeterince beslenememesine bağlı oluşan ve operasyon gerektirebilen ağ tabakada veya göz içinde kanamalar büyüyebilir. Diyabetik retinopati, ciddiyetine göre gözde ışık hissi kaybına kadar görme kaybıyla sonuçlanabilir.

Diyabetik retinopati için tam diyabet hastaları tehlike altında mı? Yaş, vakit, diyabet cinsi gibi tehlikeyi artıran etmenler var mı?

Diyabette en ehemmiyetli etmenlerden birisi hastalığın süresi. Diyabet tanısı konulduktan evvel de diyabet hastalığı başlamış ve farkedilmemiş olabilir. Bu surattan diyabet tanısı konulduğu anda ağ tabakanın tetkik edilmesi gerekir. Özellikle iyi hakimiyet edilmeyen diyabet hastalarında 10 seneden sonra genellikle bazı bozulmalar başlıyor. Bu vakit 20 seneyi bulduktan sonra özellikle tip 1 diyabetlerin %90-%95’inde diyabetik retinopati ortaya çıkıyor. Tip 2 diyabette ise bu oran azıcık daha az ve daha geç yaşta ortaya çıkıyor.

Diyabetle beraber görüldüğünde diyabetik retinopatinin görülme tehlikesini artıran başka hastalıklar var mı?

Evet var. Eşlik eden hipertansiyon, lipid metabolizma bozukluğu, kardiyovasküler hastalıklar, obezite, hiperkolesterolemi, sigara kullanımı en başta sayılabilir.

Hastalar hangi bulguları dikkate almalı?

Genç yaşta bir diyabet hastasının gözlük numarası sık sık değişiyorsa, flu görüp açılmalar oluyorsa dikkat edilmelidir. Bunlar şeker seviyesindeki değişmelerden kaynaklanabilir. Öte yandan hastaların görme şikayetleri, ağ tabakanın hangi alanında bozukluğun büyüdüğüne bağlıdır. Şayet sarı nokta dediğimiz ağ tabakanın net görme merkezi yakalandıysa, baktığı yeri iyi görmez; sarı noktada kanama ve ödem büyüdüyse muntazam çizgileri; misalin kapı-pencere kenarlarını, okurken yatay satırları çarpık, yamuk görebilir. Renk tonlarını net seçemeyebilir; daha mat, karanlık görebilir. Özellikle ani başlayan gözde uçuşan siyah noktalar, kirler görmek göz içine olan bir kanamaya bağlı olabilir. Vurgulamak istediğim ehemmiyetli bir belirti ise, hastanın sarı noktasında henüz bir bozulma olmaksızın ağ tabakanın diğer alanlarında yoğun kanamalar, yeni damarlar gelişmiş olabilir ve hastaya acil rehabilitasyon gerekiyor olabilir. Oysa hasta hiçbir şikayet farketmeyebilir. Başka Bir Deyişle iyi görmek de, o gözün çok sağlam olduğu veya retinopati olmadığı anlamına gelmez. Bu surattan kumpaslı, en az senede bir kere ağ tabakanın tetkiki çok ehemmiyetlidir. Ancak bu biçimde doğru teşhis konabilir ve zamanında doğru rehabilitasyonla göz ve görme korunabilir.

Diyabetik retinopati tamamen yasaklanabiliyor mu? Hastalara bu mevzuda neler önerebilirsiniz?

Diyabetik retinopati tamamen yasaklanabilir. Diyabet iyi hakimiyet altında yakalanırsa, hasta perhizine, hayat stiline dikkat ederse, ek tehlike etmenleri iyi hakimiyet altındaysa ve göz hekimine kumpaslı hakimiyete giderse ağ tabakadaki farklılıklar zamanında, erken farkedilir. Doğru ve zamanında rehabilitasyonla göz ve görme seviyesi korunabilir. Sarı noktadaki ödem ve kanamalar için elimizde kullanabileceğimiz tesirli ilaçlarımız var ve göz içine uygulandığında oldukça aktifler. Diyabetik ödemi durdurmak ve tekerrürünü önlemek olası. Gereken vaziyetlerde ise argon laser fotokoagülasyon da elimizdeki tesirli rehabilitasyonumuz. Yeniden vurgulamak isterim ki, bazı hastalar bu rehabilitasyondan korkup kaçıyor, laser olduğu için gözünde kanama olduğunu ifade ediyorlar. Oysa ki o göz zati kanayacaktır ve argon laser rehabilitasyonu göz içine büyük kanamalar olmasın diye uygulanır. Argon laser rehabilitasyonu deneyimli hekimlerce, doğru yapıldığında çok tesirlidir. Daha ileri düzeylerde, yeni kanayan ağ tabaka damarlarından göz içine kanamalar olup düzelmediğinde veya ağ tabaka dokusunu içerden sürükleyip kaldırdığında ise vitrektomi dediğimiz mikrocerrahi teknikler, yeniden bu mevzuda uzmanlaşmış cerrahlar tarafından galibiyetle uygulanmaktadır. Tabi isteğimiz bu noktaya gelinmemesi. Bu kumpaslı gözdibi tetkikleriyle olası.

Hastalar ne kadar zamanda bir hakimiyete gitmeliler? Aile doktorlarının bu kısımda tesiri var mı?

Hasta diyabet tanısını aldıktan sonra kesinlikle bir göz hakimiyeti yapılmalıdır. Zira bazen diyabet tanısı konulduğunda bu hastanın belirsiz diyabet süresi olabiliyor ve ağ tabaka tetkikinde de bozulmalar görülüyor. Diyabetin süresi ehemmiyetli. Bazen de biz göz hekimleri, rutin tetkikte retinopatiyi görüyor ve hastalara diyabet teşhisi konuyor.

Şeker hastası olduğu aşinadan sonra ise senede bir ağ tabaka tetkiki kumpaslı olarak yapılmalıdır. Bu noktada gözetici doktorluk çok ehemmiyetli ve aile doktorlarından dayanak alınabilir. Şeker hastalarının kumpaslı göz tetkikleri yapılıp yapılmadığı rutin takibe alınabilse, aile doktorlarınca nasıl bir çocuğun aşı kumpası müthiş olarak takip edilebiliyorsa, senelik ağ tabaka tetkikleri de andırdırılabilir. Şeker hastalığında yalnızca ülkemizde değil, tüm dünyada özellikle beslenme ile ilişkili tip 2 diyabette çoğalış var. Bu orta vadede ülkemizi etkiliyor. Emelimiz, bedendeki tüm sistemleri etkileyen ve kötü gittiğinde ciddi bir işgücü kaybına, maliyete ve uzuv kaybına neden olabilen şeker hastalığına bağlı bozukluklar, ki buna göz de dahil büyümeden, zamanında teşhis ve rehabilitasyonla önleyebilmek olmalıdır. Bu surattan ilk basamak olan aile doktorlarının dayanağı çok tesirli olabilir diye düşünüyorum. Bu mevzuda farkındalık artırılmalı, bizler de bunun için elimizden geleni yapmalıyız.

Diyabeti Tanı Gözünü Koru aktifliği için söylemek istediğiniz bir şeyiniz var mı?

Diyabeti Tanı Gözünü Koru aktifliğini oldukça umursuyorum. Zira şeker hastalığının sıklığı gitgide çoğalmaktadır. Buna bağlı olarak diyabetik retinopati hastası da çoğalmaktadır. Bu sebeple, bu mevzuda farkındalık yaratılabilmesi için Türk Oftalmoloji Derneği, Türk Diyabet Toplumu ve Türkiye Diyabet Vakfı’nın böyle bir faallikte bulunması oldukça eforlu bir tesir yaratmaktadır. Bu tip faalliklerin değişik biçimlerde de sürdürülmesi verimli olacaktır.

Bir cevap yazın