Zeki çocuklar neden ders çalışmaz?

Ceylan yayılınırken, çok yakınında bir çita görüyor.

Çita, ceylanın en azılı düşmanlarından bir tanesi ve sürati de saate 113 kilometre’ye erişebiliyor.
Bu gidişatta ne beklersiniz?

Ceylanın son hız kaçmasını.

Ama ceylan kaçmıyor. Onun yerine, olduğu yerde üç-dört kez zıplıyor.

Bizim tarafımızdan bakıldığında bu zıplama çok anlamsız bir hareket.

Zira ceylan zıplayarak kaçmak için lüzumlu olan çok kritik bir zamanı kaybediyor ve tutulma olasılığını artıyor.

Öyleyse, ceylan bunu neden yapıyor? Neden kendini tehlikeye atıyor?

İHTAR MI?

Ceylanın zıplaması daha öncekinden öteki ceylanlara ihtar olarak açıklanıyordu. Ama sonraki araştırmalar gösterdi ki tüm ceylanlar çitayı görmüş olsa dahi ceylan bunu yeniden de yapıyor.

Aynı biçimde kuşlar da tüm öteki kuşlar avcı hayvanı görmüş olsa dahi, ötmeye devam ediyor.

O zaman ceylan bu zıplamayı ihtar için değil başka bir amaçla yapıyor.

O amaç ne peki?

HANDİKAP MANİ İLKEYİ

1975 senesinde biyolog Amotz Zahavi bir hayli canlıyı inceliyor ve bu cins hareketlerin parolasını çözüyor. Buna da Handikap Mani İlkeyi diyor.

Ceylan, zıplayarak çitaya bir ileti veriyor. Başka Bir Deyişle, ceylan diyor ki “Ben o kadar süratli koşabilirim ki sen beni tutamazsın. İspat mı istiyorsun? Zıplamayla zaman kaybederek handikap sana avans veriyorum.”

Çita da ceylanın bu hareketini hemen açıklıyor:

“Bu ceylan afaki zaman kaybettiğine göre çok süratlidir. Kendisine güveniyor. Öyleyse ben onu kovalamak için enerjime tüketmeyeyim.”

Böylece hem ceylan hem de çita afaki yere enerji tüketmiyor. Çita koşarsa ve tutamazsa, tekerrür avlanmak için uzun müddet beklemesi gerekir.

Aynı biçimde büyük kuyruklu handikap tavus kuşları daha az av oluyor. Zira tavus kuşu büyük kuyrukla şu iletiyi veriyor: Ben o kadar eforluyum ki büyük bir kuyruğu taşımak benim için mesele değil.

Natürel tavus kuşunun kuyruğu aynı zamanda karşı türe “Benim genetik imal eforlu” iletiyi de veriyor. O ayrı bir yazının mevzusu.

Peki Handikap İlkeyi’ni insanlarda gözlemlemek olası mı?

“ZENGİNİM”

Lokantada yemek yiyen bir adam düşünün. Devamlı şampanya açtırıyor. Ne düşünürsünüz? Bu adamın o kadar parası var ki, afaki şeylere para tüketebiliyor handikap.

“Kaynaklarımı dağıtsam da, bana hala bir sürü para kalıyor” iletiyi veriyor.

Bir cevap yazın